حسابداری شرکت در دبی از روز اول فقط کار حسابدار نیست. شرکتی که تازه ثبت شده، از همان ماه اول باید بتواند نشان دهد هر درهم درآمد و هزینه از کجا آمده، با چه سندی و کدام فاکتور. قانون هم این را مستقیم می‌گوید: دفاتر و اسناد را نگه دارید، فاکتور مالیاتی با قالب مشخص صادر کنید و اسناد را چند سال در دسترس بگذارید.
مشکل معمولاً این است که کارآفرین تازه‌وارد فقط کاغذبازی ثبت شرکت را دیده و گمان می‌کند حسابداری را میشود به آخر سال سپرد. در این مقاله از متن قوانین و راهنماهای FTA می‌آورم چه چیزی الزام است، یک چارچوب پنج‌پوشه‌ای برای روز اول پیشنهاد می‌دهم و می‌گویم کجا من محافظه‌کارانه‌تر از حداقل قانون عمل می‌کنم.
برچسب‌گذاری محتوا: بخش‌های «واقعیت» از منابع رسمی FTA و وزارت دارایی آمده‌اند و تاریخ بررسی آن‌ها ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ است. بخش‌های «تحلیل» و «دیدگاه» نظر نویسنده است، نه الزام قانونی. متن‌های انگلیسی FTA «ترجمه‌ی غیررسمی» هستند و متن عربی مرجع است.
پاسخ کوتاه: حسابداری شرکت در دبی از روز اول یعنی چه؟
واقعیت (بررسیشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶): طبق مادهی ۴ قانون رویههای مالیاتی (فرمان‌قانون فدرال ۲۸ سال ۲۰۲۲، نسخه‌ی اصلاح‌شده)، هر شخصی که کسبوکار دارد باید دفاتر حسابداری و اسناد تجاری کسب‌وکارش را نگه دارد. مدت و روش نگهداری را آییننامهی اجرایی (تصمیم کابینه‌ی ۷۴ سال ۲۰۲۳) و قانون هر مالیات مشخص می‌کند. جدول زیر مدت‌ها را کنار هم می‌گذارد:
| نوع سوابق | مدت نگهداری | منبع |
|---|---|---|
| سوابق شخص مشمول مالیات (قاعدهی عمومی) | ۵ سال پس از پایان دورهی مالیاتی مربوط | آییننامهی رویههای مالیاتی، مادهی ۳ |
| سوابق پشتیبان اظهارنامهی مالیات شرکتی (مشمول و معاف) | ۷ سال پس از پایان دورهی مالیاتی مربوط | قانون مالیات شرکتی، مادهی ۵۶ |
| سوابق مرتبط با ملک | دو متن رسمی دو عدد میدهند: ۱۵ سال (آییننامهی VAT، مادهی ۷۱) و ۷ سال از پایان سال تقویمیِ ایجاد سند (آییننامهی رویههای مالیاتی، مادهی ۳) | هر دو متن |
| در اختلاف یا حسابرسی مالیاتی | ۴ سال اضافه (یا تا پایان اختلاف، هرکدام دیرتر) | آییننامهی رویههای مالیاتی، مادهی ۳ بند ۲ |
تحلیل: شرکتی که مالیات شرکتی هم دارد، عملاً زیر قاعدهی ۷ ساله است و نگه‌داشتن دو مهلت متفاوت برای دو دسته سند فقط خطا می‌سازد.
من یک قاعدهی ساده را ترجیح می‌دهم: همهی اسناد مالی شرکت، ۷ سال بعد از پایان سالی که به آن تعلق دارند، و اگر شرکت با ملک سروکار دارد، سوابق ملکی را تا زمان روشن‌شدن عدد قطعی با حسابدار، حداکثر مدت (۱۵ سال) نگه دارید. این عدد دستور قانون برای همهی اسناد نیست؛ یک سیاست محافظه‌کارانه‌ی داخلی است. اگر هنوز نمی‌دانید شرکتتان زیر مالیات شرکتی و VAT چه جایگاهی دارد، مقاله‌ی مالیات شرکتی امارات و فری‌زون یا مین‌لند و راهنمای ثبتنام VAT نقطه‌ی شروع خوبی‌اند.
حسابداری شرکت در دبی: فهرست رسمی دفاتر و اسناد چه چیزی را شامل میشود؟
واقعیت: مادهی ۲ آییننامهی رویههای مالیاتی دفاتر و اسناد تجاری را دو دسته می‌کند. دسته‌ی اول دفاتری است که پرداخت‌ها و دریافت‌ها، خرید و فروش و درآمد و هزینه را ثبت میکنند، از جمله ترازنامه و سود و زیان، سوابق حقوق و دستمزد، سوابق دارایی‌های ثابت و صورت موجودی کالا (به‌همراه شمارش انبار). دسته‌ی دوم هر سندی است که ثبت‌های دفتر را پشتیبانی می‌کند: مکاتبات، فاکتورها، مجوزها و قراردادهای کسبوکار، و مدارک هر محاسبه‌یا انتخابی که برای مالیات انجام داده‌اید.
راهنمای مالیات شرکتی FTA مثال‌های ملموس‌تری می‌زند: General Corporate Tax Guide فهرست «نمونه» از این‌ها نام می‌برد: صورت‌حساب بانکی، مدارک وام و تأمین مالی، دفتر خرید و فروش، فاکتورها یا ثبت درآمد روزانه، سوابق سفارش و برگه‌ی تحویل، و مکاتبات تجاری. همان راهنما می‌گوید قانون مالیات شرکتی جز صورتهای مالی، فهرست مشخصی از اسناد یا قالب نگهداری تعیین نکرده و نیاز هر کسبوکار فرق می‌کند. یعنی «همهی چیزهایی که یک حسابرس برای بازسازی درآمد و هزینه‌ی شما لازم دارد».
قالب کاغذی هم لازم نیست. طبق مادهی ۴ همان آیین‌نامه می‌توانید اطلاعات را به‌صورت کپی یا نسخه‌ی الکترونیکی نگه دارید، به شرط اینکه داده‌ها با سند اصلی یکی باشند و در صورت درخواست FTA یک نسخه‌ی خوانا ظرف مهلت تعیین‌شده ارائه شود. راهنمای مالیات شرکتی هم صراحتاً مثال اسکن رسید کاغذی را می‌زند.
فاکتور مالیاتی در حسابداری شرکت در دبی: چه چیزی باید روی آن باشد؟
واقعیت: طبق توضیح عمومی FTA درباره‌ی فاکتور مالیاتی (VATP006)، هر کسبوکار ثبتشده در VAT که تأمین مشمول مالیات ۵٪ انجام می‌دهد باید فاکتور مالیاتی صادر و به گیرنده تحویل دهد. FTA می‌گوید پیشنهاد «چاپ فاکتور در صورت درخواست مشتری» این تکلیف را ادا نمی‌کند. محتوای فاکتور در مادهی ۵۹ آییننامهی اجرایی VAT (نسخه‌ی تلفیقی منتشرشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۵) آمده است:
| فاکتور مالیاتی کامل | فاکتور مالیاتی ساده‌شده | |
|---|---|---|
| چه زمانی مجاز است | حالت پیش‌فرض | وقتی گیرنده در VAT ثبتنام نکرده، یا ثبتنام کرده و مبلغ تأمین حداکثر ۱۰٬۰۰۰ درهم است |
| اطلاعات فروشنده | عبارت «Tax Invoice»، نام، نشانی و شماره‌ی مالیاتی (TRN) | همین‌ها |
| اطلاعات خریدار | نام، نشانی و TRN اگر ثبت‌نام‌شده باشد | لازم نیست |
| شماره و تاریخ | شماره‌ی ترتیبی یا یکتا، تاریخ صدور و (در صورت تفاوت) تاریخ تأمین | تاریخ صدور |
| ردیف‌ها | قیمت واحد، تعداد، نرخ مالیات و مبلغ به درهم؛ تخفیف؛ مبلغ ناخالص | شرح کالا یا خدمت |
| مبلغ مالیات | مبلغ مالیات به درهم | کل مبلغ و مبلغ مالیات |
سه قاعدهی دیگر مادهی ۵۹ که تازه‌واردها زیاد جا می‌اندازند: فاکتور باید ظرف ۱۴ روز از تاریخ تأمین صادر شود (فاکتور ساده‌شده در همان روز تأمین).
اگر فاکتور به ارز غیر از درهم است، مبلغ مالیات به درهم و نرخ تبدیل باید روی آن بیاید و FTA می‌گوید فاکتور بدون این‌ها فاکتور مالیاتی معتبر نیست. و فاکتور الکترونیکی مجاز است به شرط اینکه نسخهاش امن ذخیره شود و اصالت و تمامیت محتوا تضمین باشد. اگر بعداً مبلغی را اصلاح کردید، سند درست «Tax Credit Note» است (مادهی ۶۰)، با مبلغ فاکتور اولیه، مبلغ درست، تفاوت، مالیات مربوط و توضیح علت.
تحلیل: حتی پیش از ثبتنام VAT، قالب فاکتورتان را همان‌طور بسازید که بعد از ثبتنام لازم دارید: شماره‌ی ترتیبی، نشانی کامل شرکت، شرح دقیق و تاریخ. تغییر قالب وسط سال یعنی دو سبک سند در یک پرونده. زمان ثبتنام VAT را آستانه‌ی ۳۷۵ هزار درهم تعیین می‌کند که در مقاله‌ی ثبتنام VAT توضیح داده‌ام.
چارچوب پنج‌پوشه برای حسابداری شرکت در دبی
تحلیل (چارچوب نویسنده، نه فهرست رسمی): فهرست قانونی گسترده است و برای شروع کار قابل‌اجرا نیست. من آن را به پنج پوشه تقسیم می‌کنم که هر کدام با یک مادهی همان فهرست رسمی جور است. همین پنج پوشه را هم در Drive و هم در نرم‌افزار حسابداری شرکت در دبی بسازید، قبل از اولین فروش.
| پوشه | چه چیزی در آن می‌رود | پشتوانه‌ی رسمی |
|---|---|---|
| ۱. هویت و مجوز | مجوز تجاری، اساس‌نامه و مدارک شرکا، قرارداد اجاره‌ی دفتر، گواهی‌های ثبتنام مالیاتی، قراردادهای پایه | مادهی ۲ آییننامهی رویههای مالیاتی: «مجوزها و قراردادها» |
| ۲. بانک و پرداخت | صورت‌حساب ماهانه‌ی بانک، مدارک وام و تأمین مالی، رسید پرداخت‌ها، مغایرت‌گیری ماهانه | راهنمای مالیات شرکتی: bank statements و loan documentation |
| ۳. فروش | فاکتورهای مالیاتی و Credit Noteها، قرارداد مشتری، سفارش و برگه‌ی تحویل | مواد ۵۹ و ۶۰ آییننامهی VAT؛ راهنمای مالیات شرکتی |
| ۴. خرید و هزینه | فاکتور و رسید تأمین‌کنندگان، قرارداد خرید، مکاتبات مرتبط با هزینه‌های بزرگ | مادهی ۲ آییننامهی رویههای مالیاتی: «فاکتورها و مکاتبات» |
| ۵. حقوق، دارایی و موجودی | فهرست حقوق و دستمزد، ثبت دارایی‌های ثابت (خرید و فروش)، موجودی پایان دوره و برگه‌ی شمارش انبار | مادهی ۲: wages، fixed assets، inventory |
در حسابداری شرکت در دبی برای هر پوشه یک مسئول مشخص تعیین کنید (خودتان، دفتر‌دار یا حسابدار خارجی) و ریتم ساده‌ای بگذارید: اسناد هر هفته آپلود میشوند، مغایرت‌گیری بانک هر ماه بسته میشود، شماره‌ی فاکتورها و رعایت مهلت ۱۴ روزه هر ماه کنترل میشود و در پایان سال مالی، اظهارنامهی مالیات شرکتی.
FTA اعلام کرده مهلت ارائه‌ی اظهارنامه و پرداخت مالیات شرکتی ۹ ماه بعد از پایان سال مالی است؛ برای سال مالی منتهی به ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ همان خبر صفحه‌ی مالیات شرکتی FTA مهلت ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ را نوشته است. پوشه‌ی بانک را هم از همان ابتدا با حساب شرکتی پر کنید؛ شرایط و دلایل تأخیر باز کردن آن را در راهنمای حساب بانکی شرکتی در دبی نوشته‌ام.
استاندارد حسابداری شرکت در دبی و حسابرسی: چه چیزی را باید جدی گرفت؟
واقعیت (طبق راهنمای عمومی مالیات شرکتی FTA، نسخه‌ی سپتامبر ۲۰۲۳؛ آستانه‌ها را با حسابدار دوباره چک کنید): سود حسابداری باید از صورتهای مالی بر اساس استانداردهای پذیرفته‌شده در امارات گرفته شود: IFRS یا، برای شخص با درآمد حداکثر ۵۰ میلیون درهم در دورهی مربوط، IFRS for SMEs. استفاده از مبنای نقدی به‌جای تعهدی برای درآمد حداکثر ۳ میلیون درهم ممکن است.
صورتهای مالی حسابرسی‌شده برای شرکت‌های واجد شرایط فری‌زون (Qualifying Free Zone Persons) و هر شخص مشمول با درآمد بالای ۵۰ میلیون درهم لازم است. طبق مادهی ۵۴ قانون مالیات شرکتی، FTA هم می‌تواند صورتهای مالی مبنای محاسبه‌ی درآمد مشمول مالیات را از شما بخواهد. همان راهنما یادآوری می‌کند کسبوکارهای واجد شرایط «تخفیف کسبوکار کوچک» سوابق کمتری نگه می‌دارند (بخش ۷٫۲ راهنما).
دیدگاه: بیشتر شرکت‌های تازه‌تأسیس زیر آستانه‌ی ۵۰ میلیون‌اند و حسابرسی اجباری ندارند، ولی این به معنی «دفتر آخر سال» نیست. من برای حسابداری شرکت در دبی مبنای تعهدی با بستن ماهانه‌ی دفاتر را ترجیح می‌دهم، چون یک بار در سال نشستن و بازسازی ۱۲ ماه سند از بانک و ایمیل همان‌جایی است که فاکتورها گم میشوند. (مبنای نقدی برای درآمد زیر ۳ میلیون درهم قانونی است؛ فقط به‌خاطر سادهتر بودن، آن را به‌طور خودکار انتخاب نکنید و با حسابدار تصمیم بگیرید.) اگر شرکتتان در فری‌زون است، نکته‌ی فری‌زون مالیات شرکتی در مقاله‌ی مالیات شرکتی بررسی شده است.
فاکتور الکترونیکی: چیزی که شرکت تازه‌تأسیس باید از الان در نرم‌افزار حسابداری ببیند
واقعیت: وزارت دارایی امارات سامانه‌ی فاکتور الکترونیکی را با تصمیم وزارتی ۲۴۳ سال ۲۰۲۵ (دامنه) و تصمیم ۲۴۴ سال ۲۰۲۵ (زمان‌بندی) تعریف کرده است. دامنه شامل هر شخصی است که در امارات کسبوکار دارد و برای هر تراکنش تجاری، مگر موارد استثنا. فاکتور باید از طریق یک «ارائه‌دهنده‌ی خدمت تأییدشده» (Accredited Service Provider) صادر و ارسال شود و ظرف ۱۴ روز از تاریخ تراکنش. زمان‌بندی طبق تصمیم ۲۴۴ و اصلاحیهی ۶۶ سال ۲۰۲۶:
| گروه | تعیین ارائه‌دهنده | شروع اجرا |
|---|---|---|
| درآمد ۵۰ میلیون درهم یا بیشتر | تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ (تاریخ اصلی ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ بود) | ۱ ژانویه ۲۰۲۷ |
| درآمد کمتر از ۵۰ میلیون درهم | تا ۳۱ مارس ۲۰۲۷ | ۱ ژوئیه ۲۰۲۷ |
| نهادهای دولتی | تا ۳۱ مارس ۲۰۲۷ | ۱ اکتبر ۲۰۲۷ |
پایلوت و استفاده‌ی داوطلبانه از ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ شروع شده و تراکنشهای B2C (فروش به مصرف‌کننده‌ی نهایی) تا تصمیم بعدی وزیر خارج از دامنهاند. «درآمد» در تصمیم ۲۴۴ یعنی درآمد ناخالص آخرین دورهی حسابداری، طبق صورتهای مالی یا، اگر نیست، مدارک قابل‌قبول FTA.
تحلیل: برای شرکتی که امسال تأسیس شده و زیر ۵۰ میلیون است، ضرب‌الاجل رسمی ۳۱ مارس ۲۰۲۷ است، ولی انتخاب نرم‌افزار حسابداری همین الان تصمیم می‌گیرد آیا آن روز باید دوباره مهاجرت کنید یا نه. پیش از خرید نرم‌افزار بپرسید با کدام ارائه‌دهنده‌ی تأییدشده‌ی وزارت دارایی کار می‌کند. من این را «تصمیم روز اول» می‌دانم، نه «پروژه‌ی سال بعد».
زبان اسناد و جریمه‌ی نگهداری ناقصِ حسابداری شرکت در دبی
واقعیت: اسناد مالیاتی اصولاً به عربی ارائه میشوند، اما طبق مادهی ۵ آییننامهی رویههای مالیاتی FTA می‌تواند اسناد انگلیسی را بپذیرد و در صورت نیاز ترجمه‌ی عربی بخواهد؛ این ترجمه باید طبق قانون ترجمه در امارات تأیید شود. یعنی فاکتور و قرارداد انگلیسی مشکلی ندارد، ولی بودجه‌ی ترجمه‌ی رسمی برای روز حسابرسی را فراموش نکنید. راهنمای مالیات شرکتی هم می‌گوید اسناد باید به‌سادگی در دسترس باشند تا اگر FTA درخواست کرد ارائه شوند، و عدم نگهداری سوابق مطلوب جریمه‌ی ۱۰٬۰۰۰ درهم برای هر تخلف و ۲۰٬۰۰۰ درهم برای تکرار ظرف ۲۴ ماه دارد.
چهار اشتباه رایج در حسابداری شرکت در دبی از ماه اول
دیدگاه (از تحلیل قواعد بالا، نه تجربه‌ی مشتری خاص): این چهار خطا را بیشتر از همه محتمل می‌دانم، چون هرکدام مستقیم با یکی از قواعد رسمی بالا برخورد دارد:
- فاکتورِ «PDF دلخواه». بدون شماره‌ی ترتیبی، TRN یا نشانی، فاکتور بعد از ثبتنام VAT مالیاتی محسوب نمی‌شود (مادهی ۵۹).
- فاکتور ارزی بدون درهم. مبلغ مالیات به درهم و نرخ تبدیل لازم است؛ به گفته‌ی FTA، نبودنش یعنی فاکتور معتبر صادر نکرده‌اید.
- اسناد فقط در ایمیل یا واتساپ یک نفر. اسناد حسابداری شرکت در دبی باید قابل‌ارائه‌ی سریع باشند. پوشه‌ی مشترک و نام‌گذاری ثابت (تاریخ، طرف حساب، شماره‌ی سند) این خطر را حل می‌کند.
- یک‌جا‌ریختن در پایان سال. بازسازی ۱۲ ماه از صورت‌حساب بانکی بدون فاکتور، معمولاً به تراکنش‌هایی می‌رسد که دیگر نمی‌شود توضیحشان داد.
قدم بعد
اگر هنوز ثبت شرکت و ساختار مالیاتی را نهایی نکرده‌اید، هزینه‌ی ثبت شرکت در دبی را کنار مالیات شرکتی و انتخاب فری‌زون یا مین‌لند بخوانید. اگر شرکت دارید و نمی‌دانید چه سیستمی برای اسناد و فروش لازم دارید، صفحه‌ی مشاوره‌ی توسعه‌ی کسبوکار در دبی را ببینید یا وضعیتتان را از صفحه‌ی تماس بفرستید.
این مقاله مشاوره‌ی حقوقی، مالیاتی یا حسابداری نیست و نتیجه‌ی خاصی را تضمین نمی‌کند. قوانین، آستانه‌ها و جریمه‌ها ممکن است تغییر کنند و متن‌های انگلیسی ترجمه‌ی غیررسمی‌اند؛ پیش از اقدام آخرین وضعیت را از FTA و وزارت دارایی بگیرید و با حسابدار یا مشاور مالیاتی تأیید کنید.
سؤال‌های پرتکرار
حسابداری شرکت در دبی از روز اول الزامی است یا میشود تا آخر سال صبر کرد؟
طبق مادهی ۴ قانون رویههای مالیاتی، هر کسی که کسبوکار دارد باید دفاتر حسابداری و اسناد تجاری را نگه دارد؛ الزام به سال مالی یا تاریخ ثبتنام VAT وابسته نیست. اینکه صورتهای مالی را کی نهایی کنید جدا از اینکه اسناد را از ماه اول جمع کنید. بررسیشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶.
اسناد مالی شرکت در امارات چند سال باید نگه داشته شوند؟
طبق آییننامهی رویههای مالیاتی (مادهی ۳) برای شخص مشمول مالیات ۵ سال پس از دورهی مالیاتی است؛ اما طبق مادهی ۵۶ قانون مالیات شرکتی، سوابقی که اظهارنامهی مالیات شرکتی را پشتیبانی میکنند ۷ سال نگهداری میشوند. برای سوابق مرتبط با ملک عدد رسمی متفاوت است (۱۵ سال در آییننامهی VAT). در عمل، یک قاعدهی ۷ ساله برای همهی پروندهها سادهتر است.
اگر هنوز برای VAT ثبتنام نکردهام، باید فاکتور مالیاتی صادر کنم؟
الزام صدور فاکتور مالیاتی طبق راهنمای FTA برای کسبوکارهای ثبتشده در VAT است که تأمین مشمول مالیات انجام میدهند. تا قبل از ثبتنام، فاکتور معمولی شمارهدار و قابلردیابی صادر کنید و نسخهاش را نگه دارید؛ بعد از ثبتنام باید قالب فاکتور مالیاتی کامل را رعایت کنید.
فاکتور به دلار یا یورو برای VAT معتبر است؟
طبق مادهی ۵۹ آییننامهی VAT و توضیح FTA، اگر فاکتور مالیاتی به ارزی غیر از درهم صادر شود، مبلغ مالیات باید به درهم هم نوشته شود و نرخ تبدیل بهکار رفته (نرخ منتشرشدهی بانک مرکزی امارات در تاریخ تأمین) ذکر شود. فاکتوری که این را ندارد، طبق FTA فاکتور مالیاتی معتبر نیست.
فاکتور الکترونیکی اجباری کی شروع میشود؟
طبق تصمیمهای وزارت دارایی (۲۴۴ سال ۲۰۲۵ و اصلاحیهی ۶۶ سال ۲۰۲۶)، کسبوکارهای با درآمد ۵۰ میلیون درهم یا بیشتر از ۱ ژانویه ۲۰۲۷ و کسبوکارهای با درآمد کمتر از ۵۰ میلیون درهم از ۱ ژوئیه ۲۰۲۷ باید سامانه را اجرا کنند. تراکنشهای B2C فعلاً خارج از دامنهاند. تاریخها را پیش از اقدام دوباره از سایت وزارت دارایی چک کنید.
